U Rwanda rwamuritse gahunda yarwo y’iterambere ry’ingufu muri Africa Energy Forum

U Rwanda rwongeye kugaragaza ubushake bwarwo bwo guteza imbere urwego rw’ingufu no guhangana n’imihindagurikire y’ikirere, binyuze mu kwitabira Africa Energy Forum (AEF), imwe mu nama zikomeye ku rwego rw’umugabane wa Afurika ihuza abafata ibyemezo, abashoramari n’abafatanyabikorwa mu rwego rw’ingufu.

U Rwanda rwamuritse gahunda yarwo y’iterambere ry’ingufu muri Africa Energy Forum

   

Iyi nama iri kubera i Cape Town muri Afurika y’Epfo, yitabiriwe na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane, Olivier Nduhungirehe, ari kumwe n’abandi bayobozi ba za Guverinoma, ibigo by’imari mpuzamahanga, abashoramari ndetse n’inzobere mu rwego rw’ingufu.

Muri iyi nama, u Rwanda rwamuritse Rwanda Energy Compact, gahunda y’Igihugu igamije kwihutisha ishoramari mu rwego rw’ingufu no kugabanya imyuka ihumanya ikirere ku kigero cya 38% bitarenze mu 2030. Iyi gahunda igamije gukurura ishoramari, kwagura ikoreshwa ry’ingufu zisukuye no gufasha u Rwanda kugera ku ntego yo kugeza amashanyarazi kuri bose.

Mu ijambo yagejeje ku bitabiriye iyi nama, Minisitiri Olivier Nduhungirehe yavuze ko u Rwanda rumaze gukora urugendo rugaragara mu rwego rw’ingufu kuva Jenoside yakorewe Abatutsi ihagaritswe mu 1994.

Yagize ati: "Mu myaka 31 ishize, u Rwanda rwageze ku ntambwe ishimishije mu rwego rw'ingufu. Mu 1994, abaturage bagerwagaho n'amashanyarazi bari 1% gusa, ariko uyu munsi bageze kuri 84%. Intego yacu ni uko buri Munyarwanda azaba afite amashanyarazi bitarenze mu 2030."

Yakomeje agaragaza ko iyo ntego ishingiye ku ishoramari rikomeje gushyirwa mu bikorwa remezo by’ingufu no guteza imbere amasoko atandukanye arimo ingufu zikomoka ku mazi, ku mirasire y’izuba, kuri gaz yo mu Kiyaga cya Kivu no ku zindi ngufu zisubira.

Minisitiri Nduhungirehe yongeyeho ati: "Turimo kubaka urwego rw'ingufu rwizewe, rurambye kandi rubungabunga ibidukikije, kuko ari rwo shingiro ry'iterambere ry'ubukungu, ishoramari, inganda n'imibereho myiza y'abaturage."

Yashimangiye ko Rwanda Energy Compact ari imwe mu nkingi zizafasha igihugu gukomeza urugendo rwo kubaka ubukungu butangiza ibidukikije, no kubahiriza intego mpuzamahanga zo kugabanya imyuka ihumanya ikirere.

Africa Energy Forum (AEF) ni inama ngarukamwaka yatangiye mu 1999, ikaba ari urubuga rukomeye ruhuza ba Minisitiri bashinzwe ingufu, abayobozi ba za Guverinoma, amabanki y’iterambere, ibigo mpuzamahanga, abikorera n’abashoramari baturutse hirya no hino ku Isi.

Iyi nama igamije gushaka ibisubizo byafasha Afurika gukemura ikibazo cy’ibura ry’ingufu, gukurura ishoramari mu bikorwa remezo by’ingufu no guteza imbere ubufatanye hagati ya za Guverinoma n’abikorera. Buri mwaka, yitabirwa n’abarenga ibihumbi bibiri, ikaba ari imwe mu nama zikomeye zigena icyerekezo cy’ishoramari mu rwego rw’ingufu ku mugabane wa Afurika.

Uyu mwaka, ibiganiro byibanze ku kwihutisha ishoramari mu ngufu zisukuye, kongera amashanyarazi agera ku baturage, guteza imbere ubufatanye hagati y’inzego za Leta n’iz’abikorera no gushyira imbaraga mu guhangana n’imihindagurikire y’ikirere.

Mu myaka ishize, u Rwanda rwakomeje gushimwa ku rwego mpuzamahanga kubera umuvuduko rwagize mu kugeza amashanyarazi ku baturage no guteza imbere ingufu zisukuye. Imishinga irimo kubyaza amashanyarazi gaz yo mu Kiyaga cya Kivu, kongera ikoreshwa ry’ingufu zikomoka ku mirasire y’izuba no kwagura imiyoboro y’amashanyarazi, biri mu byatumye igihugu kiba mu bifite umuvuduko mwiza mu rwego rw’ingufu muri Afurika.

Kumurika Rwanda Energy Compact muri Africa Energy Forum ni intambwe ikomeza kugaragaza icyerekezo cy’u Rwanda cyo gukurura ishoramari, guteza imbere ingufu zisukuye no kugera ku ntego yo kugeza amashanyarazi kuri buri Munyarwanda bitarenze mu 2030.

 

Share