Karekezi N. Eric yagizwe Umuyobozi Mukuru w’Agateganyo wa CMA
Inama y’Ubuyobozi y’Urwego rw’u Rwanda Rugenzura Isoko ry’Imari n’Imigabane (CMA) yagize KAREKEZI Ngabonziza (Eric) Umuyobozi Mukuru w’Agateganyo. Yahawe inshingano zo gukomeza guteza imbere uru rwego rufite uruhare mu iterambere ry’ubukungu bw’u Rwanda.
Mu itangazo ryashyizwe hanze n’uru rwego, rivuga ko mu nshingano ze nk’Umuyobozi Mukuru w’Agateganyo, Karekezi azayobora Ikigo muri iki gihe cy’inzibacyuho, anashyira imbaraga mu gukomeza gushyira mu bikorwa ibyihutirwa bikubiye mu ntego z’igihe kirekire za CMA, hagamijwe guteza imbere isoko ry’imari n’imigabane rikorera mu mucyo.
Mu kwemeza iri shyirwaho, Inama y’Ubuyobozi yagarigaje icyizere Karekezi mu gukomeza kuyobora uru rwego.
Mu makuru yashyizwe hanze n’Isoko ry’Imari n’Imigabane ry’u Rwanda (RSE) rigaraza ko muri rusange umwaka wa 2025 warangiye Isoko ry’Imari n’Imigabane ry’u Rwanda rifite agaciro ka Miliyari 6.680Frw. Aya mafaranga ni igiteranyo cy’agaciro k’ibiri kuri iri soko byose.
Agaciro k’imigabane yashyizwe kuri iri soko n’ibigo bitandukanye ni Miliyari 4.700 Frw, mu gihe agaciro k’impapuro mpeshamwenda ko ari Miliyari 1.900Frw. Zigizwe ahanini n’impapuro mpeshamwenda za Guverinoma ndetse n’iz’ibigo binini.
Agaciro k’ibikorwa by’ubucuruzi (kugura no kugurisha) byakozwe kuri iri soko ry’imari n’imigabane ni miliyari 4.800 Frw. Muri ibi ibijyanye n’impapuro mpeshamwenda byari byihariye miliyari 181,8 Frw, mu gihe imigabane yo yari yihariye miliyari 6,7Frw.
Kugura cyangwa kugurisha impapuro mpeshamwenda za Guverinoma byihariye 92% by’agaciro k’ibikorwa byose by’ubucuruzi byakozwe kuri iri soko.
Mu 2025 iri soko ry’imari n’imigabane ryabashije gukusanya igishoro cya miliyari 359,02 Frw. Agera kuri Miliyari 326 Frw yabonywe na Guverinoma y’u Rwanda binyuze mu mpapuro mpeshamwenda yashyize hanze, mu gihe andi miliyari 33,02 Frw yatwawe n’ibigo binini byigenga byashyize impapuro ku isoko.
Mu bigo bishya byayobotse Isoko ry’imari n’imigabane ry’u Rwanda harimo Prime Energy Plc, uruganda rwa Mahwi Grain Miller Plc rwashyizeho impapuro mpeshamwenda zifite agaciro ka miliyari 2 Frw, Africa Medical Supplier yashyize ku isoko impapuro mpeshamwenda za miliyari 5 Frw zizishyurwa ku nyungu ya 13,25% buri mwaka.
Hari kandi na International Finance Corporation yashyize ku isoko impapuro mpeshamwenda ziswe Umuganda za miliyari 24 Frw na Energicotel Plc yashyizeho impapuro mpeshamwenda za miliyari 2 Frw.
Karekezi ni inzobere mu by’imari, afite uburambe bw’imyaka irenga makumyabiri mu bigo bikomeye by’imari ku rwego mpuzamahanga no mu nzego za Leta.
Mu rugendo rwe rw’akazi, yakoze mu bigo birimo J.P. Morgan, HSBC, BNP Paribas, na UBS, aho yungutse ubumenyi n’ubunararibonye mu by’isoko ry’imari n’imigabane.
Karekezi yari Umuyobozi ushinzwe Iterambere ry’Isoko ry’Imari n’Imigabane muri uru rwego, aho yayoboye gahunda zo gukomeza kuzamura iri soko mu bice bitandukanye birimo kongera umubare w’abashoramari b’ingeri zitandukanye, ndetse no kongera uko imari ivanwa kuri soko igafasha abikorera.
Mbere yo kujya muri CMA, yabaye Umujyanama wa Tekiniki mu Biro bya Guverineri Wungirije wa Banki Nkuru y’u Rwanda (NBR).
Karekezi afite impamyabumenyi y’Icyiciro cya Kabiri cya Kaminuza yakuye muri Solvay Brussels School of Economics and Management, ndetse n’indi mpamyabumenyi y’icyiciro cya kabiri cya Kaminuza yakuye muri Coventry University.
Yanasoje amahugurwa yo ku rwego rwo hejuru mu bijyanye na Open Banking na Finance for Regulators muri Cambridge Judge Business School, ndetse n’amahugurwa ajyanye na FinTech muri Kaminuza y’Igihugu ya Singapore.