Ubuyobozi bw’Uturere, Bushobora Kuzagaragaramo Amaraso Mashya.

Abayobozi umunani gusa basanzwe bayobora Uturere, harimo n’uwari Umuyobozi w’agateganyo, ni bo bagaragaye ku rutonde rw’agateganyo rwa Komisiyo y’Igihugu y’Amatora (NEC) rw’abahatanira kwinjira muri Njyanama z’Uturere, ikigaragaza ko ubuyobozi bw’Uturere bushobora kuzagaragaramo amaraso mashya.

Ubuyobozi bw’Uturere, Bushobora Kuzagaragaramo Amaraso Mashya.

Urutonde rw’agateganyo rwashyizwe ahagaragara na Komisiyo y’Igihugu y’Amatora (NEC) kuri uyu wa 26 Ukwakira mu mwaka wa 2026, rugaragaza ko mu bahatanira kwinjira muri Njyanama z’Uturere, umunani muri bo, bari basanzwe ari Abayobozi bUturere. 

Abo bakandida, ni Mukandayisenga Vestine uyobora Akarere ka Gakenke, Muzungu Gerald uyobora Akarere ka Karongi, Hategekimana Fred uyobora Akarere ka Kayonzaby’Agateganyo, Rangira Bruno  uyobora Akarere ka Kirehe, Niyonagira Nathalie  uyobora Akarere ka Ngoma, Mupenzi Narcisse  uyobora Akarere ka Nyamasheke, Mulindwa Prosper uyobora Akarere ka Rubavu  ndetse na Sindayiheba Phanuel  uyobora Akarere ka Rusizi.

Urwo rutonde rw’agateganyo, rugaragaza ko abo bakandida bahawe ikimenyetso cya “Yego”, kibemerera guhatanira kwinjira muri Njyanama rusange y’Uturere, kandi abagore barimo, ntibahataniye guhatana mu cyiciro cyihariye cy’abagore.

Mu gihe abo bose bagaragara ku rutonde ndakuka, ntibisobanuye ko bemererwa ako kanya guhatanira kuba Abayobozi b’Uturere. Mbere na mbere, bagomba kubanza guhatanira kwinjira mu Nama Njyanama z’Uturere, mbere yo guhatanira kwinjira muri za Komite Nyobozi zatwo.

Urwo rutonde kandi, rugaragaza abandi bayobozi umunani bujuje manda zabo ebyiri bemererwa n’itegeko, bityo bakaba batemerewe kongera kwiyamamariza kuba muri Komite Nyobozi z’Uturere. 

Abo ni Rutaburingoga Jérôme uyobora Akarere ka Gisagara, Sebutege Ange uyobora Akarere ka Huye, Habarurema Valens uyobora Akarere ka Ruhango, Kayitare Jacqueline uyobora Akarere ka Muhanga twose two mu Ntara y’Amajyepfo, Mutabazi Richard uyobora Akarere ka Bugesera, Gasana Richard uyobora Akarere ka Gatsibo, Mbonyumuvunyi Radjabuyobora Akarere ka Rwamagana twose two mu Ntaray’iburasirazuba, ndetse na Mukandayisenga Antoinette uyobora Akarere ka Nyabihu ko mu Ntara y’Uburengerazuba.

Ibyo bisobanuye ko utwo Turere twose uko ari umunani, amatora y’inzego z’ibanze akomeje mu gihugu, azasiga tubonye Abayobozi batwo bashya. 

Itegeko ariko, ntiribuza abayoboraga Uturere kongera kuyobora, ahubwo ribuza abo bayobozi kurenza manda ebyiri zikurikiranye zitangira kubarwa uhereye igihe uwo muyobozi amaze muri Komite Nyobozi y’Akarere n’uko izo manda zakurikiranye. 

Itegeko rigenga imiyoborere y’Uturere No. 065/2021 ryo kuwa 9 Ukwakira 2021 mu ngingo yaryo ya 41, igena amabwiriza ya manda za Komite Nyobozi z’Uturere. Iryo tegeko kandi, ryanateganyije ko umuntu wese usimbuye uwahoze ari muri Komite Nyobozi y’Akarere muri manda yari isigaje munsi y’umwaka umwe ngo irangire, uwasimbuye we yemerewe kwiyamamariza izindi manda ebyiri zikurikiranye.

Mu tundi Turere 11, abatuyoboraga bose ntibagaragaye ku rutonde rw’agateganyo rwa Komisiyo y’amatora.

Kuba batagaragaye ku rutonde rw’agateganyo, ntibisobanuye ko bujuje manda ebyiri zikurikiranye ziteganywa n’itegeko, kuko Abayobozi b’Uturere twa Kamonyi, Nyaruguru, Nyamagabe, Burera, Gicumbi, Musanze, Rulindo, Ngororero ndetse na Rutsiro, binjiye muri Komite Nyobozi z’utwo Turere mu mwaka wa 2021 cyangwa nyuma.

Amakuru agaragara, ntasobanura impamvu abayoboraga utwo Turere batagaragaye ku rutonde rw’agateganyo, gusa zimwe mu mpamvu zishoboka, zirimo kuba bataratanze kandidatire zabo, cyangwa abazitanze bakaba batarashyizwe ku rutonde rw’agateganyo.

Birashoboka gutekereza ko hari abataratanze kandidatire ku bw’impamvu zabo bwite, ariko mu gihe nta wurabyiyemerera, biragoye ko ayo makuru yakwemezwa.

Babiri mu munani bahoze bayobora Uturere bagaragaye ku rutonde, ari bo Muzungu Gerald ndetse na Sindayiheba Phanuel, batorewe kuyobora Uturere barimo kuva mu mwaka wa 2025, nyuma y’uko utwo Turere tutari dufite Abayobozi bahoraho.

Muzungu Gerald, yatorewe kuyobora Akarere ka Karongi kuwa Gatanu tariki 28 Werurwe mu mwaka wa 2025, nyuma y’uko abaye Umuyobozi wako w’agateganyo kuva mu kwezi kw’Ugushyingo mu mwaka wa 2024 nyuma yo kwegura kwa Mukase Valentine wari Umuyobozi wako kuwa Gatanu tariki 15 Ugushyingo muri uwo mwaka. Mbere y’uko Muzungu Gerald yinjira muri Komite Nyobozi y’Akarere ka Karongi, yayoboraga Akarere ka Kirehe.

Muri icyo gihe, ni na bwo Sindayiheba Phanuel yatorewe kuyobora Akarere ka Rusizi. Ni nyuma yo kwegura kwa Dr. Kibiriga Anicet wari Umuyobozi wako Karere kuwa Gatandatu tariki 23 Ugushyingo mu mwaka wa 2024.

Abo bombi, bagaragara ku rutonde rw’agateganyo rw’abahatanira kwinjira muri Njyanama z’Uturere basanzwe bayobora, igishoboka ko bakongera gutorerwa kutuyobora, mu gihe bakwegukana imyanya mu nama Njyanama zatwo.

Hategekimana Fred usanzwe ari Umuyobozi w’agateganyo w’Akarere ka Kayonza, na we ari mu bakandida bahatanira kwinjira muri Njyanama y’aka Karere. Ni nyuma y’uko atangiye izi nshingano kuva kuwa Kabiri tariki 9 Ukuboza mu mwaka wa 2025, asimbuye Nyemazi John Bosco wari watakarijwe icyizere na Njyanama y’Akarere ku Cyumweru tariki 7 Ukuboza muri uwo mwaka. 

Urutonde rw’agateganyo kandi, ruranagaragaraho abigeze guhabwa inshingano zitandukanye mu buyobozi bw’Uturere mu minsi ishize.

Sewase Jean Claude na Kamili Athanase babaye Abayobozib’agateganyo b’Akarere ka Gicumbi mu mwaka wa 2018, batanze kandidatire zabo. Kandidatire ya Sewase Jean Claude yaremewe by’agateganyo, ariko iya Kamili Athanase yo ntiyemerwa by’agateganyo, kuko yashyizweho ikimenyetso cya “Oya”. 

Byabarumwanzi François wigeze kuyobora Akarere ka Ruhango mu mwaka wa 2007, na we yatanze kandidatire ye kugira ngo yinjire muri Njyanama y’ako Karere, ariko kandidatire ye ntiyemewe by’agateganyo. 

Urutonde rwashyizwe ahagaragara na Komisiyo y’igihugu y’amatora, rurareba Uturere 27 tugize Intara enye z’igihugu. Uturere twa Gasabo, Kicukiro na Nyarugenge tw’Umujyi wa Kigali, two ntiturebwa n’urwo rutonde, kuko Umujyi wa Kigali ufite imiyoborere yihariye. 

Muri utwo Turere twose uko ari 27, Inama Njyanama ya buri Karere iba igizwe n’abantu 17, aribo Abajyanama rusange 8, abagore 5 batorwa mu cyiciro cyihariye, n’abandi bane bahagarariye ibyiciro by’abagore, urubyiruko, abantu bafite ubumuga n’abikorera. 

Nyuma yo gutora Njyanama y’Akarere, hatorwa biro yayo, nyuma hagakurikiraho gutora Komite Nyobozi y’Akarere iba igizwe n’abantu batatu ari bo Umuyobozi w’Akarere, Umuyobozi w’Akarere wungirije ushinzwe iterambere ry’ubukungu, ndetse n’Umuyobozi w’Akarere wungirije ushinzwe imibereho myiza. 

Amatora ya Njyanama y’Uturere aba aziguye kandi agakorwa mu ibanga. Kuba umuntu yakwemererwa guhatanira kwinjira muri Njyanama y’Akarere, ntibimugira ako kanya umukandida ku mwanya w’Umuyobozi w’Akarere cyangwa ku myanya y’Abayobozi b’Akarere bungirije. 

Ingengabihe y’amatora y’Inzego z’ibanze yashyizwe ahagaragara na Komisiyo y’igihugu y’amatora (NEC), igaragaza ko Abayobozi bashya b’Uturere, bazamenyekana kuwa 24 Ugushyingo mu mwaka wa 2026.

Share